İşe iade talebi, İşe iade edilmeme nedeniyle alacak ve tazminat talebi, Boşta geçen süre hesabı
İşe iade talebi, İşe iade edilmeme nedeniyle alacak ve tazminat talebi, Boşta geçen süre hesabı
Dava, ise iade talebine ragmen ise iade edilmeme nedeniyle tazminat ve alacak istemine iliskindir. Olayda, davacinin is sözlesmesi isverence feshedilmis olup, davaci tarafindan açilan ise iade davasinin yargilamasi neticesinde feshin sendikal nedene dayandigi hakkinda Yargitay karari.
T.C.
YARGITAY
9. HUKUK DAIRESI
E. 2022/4307
K. 2022/5784
T. 11.5.2022
ISE IADE TALEBINE RAGMEN ISE IADE EDILMEME NEDENIYLE TAZMINAT VE ALACAK ISTEMI
Ilk Derece Mahkemesince Hükme Esas Alinan Bilirkisi Raporunda Davacinin Hak Kazandigi Sendikal Tazminat Alacagi ve Geçersiz Oldugu Belirlenen Fesih Tarihindeki Ücret Kabul Edilerek Hesaplanmasi Gerektigi – Davacinin Isverence Ise Baslatilmadigi Tarihteki Ücreti Esas Alinarak Hesaplanmasi ve Mahkemece Hüküm Altina Alinmasi Hatali Olup Bozmayi Gerektirdigi
BOSTA GEÇEN SÜRE HESABI
En Çok Dört Aylik Kismi Içinde Gerçeklesen Diger Haklar Kavramina Ikramiye Gida Yardimi Yakacak Yardimi Gibi Para ile Ölçülebilen Haklarin Dahil Edilecegi – Belirtilen Dönemde Sayet Isçi Isyerinde Çalismaya Devam Etse Idi Hak Kazanacagi Tüm Para ile Ölçülebilen Degerlerin Dikkate Alinmasi Gerektigi/Isçinin Ancak Fiili Çalismasi ile Ortaya Çikabilecek Olan Fazla Çalisma Ücreti Hafta Tatili ile Bayram ve Genel Tatil Günlerinde Çalisma Karsiligi Ücret ile Prim Gibi Ödemelerinin Degerlendirilmeye Alinamayacagi
SERVIS YARDIMININ PARASAL KARSILIGININ ALACAGA EKLENMESI
Isverence Isçilere Servis Tahsis Edilmis Olup Mahkemece Bu Servis Yardiminin Parasal Degerinin Bosta Geçen Süre Ücretine Ilave Edildigi Ancak Isçinin Fiilen Çalismadigi Dört Aylik Dönemde Servis ile Ise Götürülüp Getirilmesi Söz Konusu Olmayacagindan Bu Halde Isçinin Pozitif Manada Bir Gelir Kaybi Olmadigi/Servis Yardiminin Bosta Geçen Süre Ücretine Ilave Edilmesi Isabetli Olmayip Kararin Bozulmasi Gerektigi
6356/m. 25
4857/m. 21
ÖZET :
Dava, ise iade talebine ragmen ise iade edilmeme nedeniyle tazminat ve alacak istemine iliskindir. Olayda, davacinin is sözlesmesi isverence feshedilmis olup, davaci tarafindan açilan ise iade davasinin yargilamasi neticesinde feshin sendikal nedene dayandigi gerekçesiyle davanin kabulüne karar verildigi, kararin kesinlestigi, davali isverene yasal süre içerisinde ise baslama müracaati yapildigi, yasal süre içerisinde davacinin ise baslatilmadigi anlasilmaktadir.
Ilk Derece Mahkemesince hükme esas alinan bilirkisi raporunda davacinin hak kazandigi sendikal tazminat alacagi, geçersiz oldugu belirlenen fesih tarihindeki ücret kabul edilerek hesaplanmasi gerekirken davacinin isverence ise baslatilmadigi tarihteki ücreti esas alinarak hesaplanmasi ve mahkemece hüküm altina alinmasi hatali olup bozmayi gerektirmistir.
Bosta geçen sürenin en çok dört aylik kismi içinde gerçeklesen diger haklar kavramina, ikramiye, gida yardimi, yakacak yardimi gibi para ile ölçülebilen haklar dahil edilmelidir. Belirtilen dönemde sayet isçi isyerinde çalismaya devam etse idi, hak kazanacagi tüm para ile ölçülebilen degerlerin dikkate alinmasi gerekir.
Bununla birlikte isçinin ancak fiili çalismasi ile ortaya çikabilecek olan fazla çalisma ücreti, hafta tatili ile bayram ve genel tatil günlerinde çalisma karsiligi ücret ile satisa bagli prim gibi ödemelerinin, en çok dört ay kadar bosta geçen süre içinde ödenmesi gereken diger haklar kavraminda degerlendirilmesi mümkün olmaz.
Olayda, isverence isçilere servis tahsis edildigi anlasilmakta olup, Mahkemece bu servis yardiminin parasal degeri bosta geçen süre ücretine ilave edilmistir. Ancak isçinin fiilen çalismadigi dört aylik dönemde servis ile ise götürülüp getirilmesi söz konusu olmayacagindan bu halde isçinin pozitif manada bir gelir kaybi olmadigi gibi, tasarruf edemedigi yahut malvarligindan eksilen bir miktar da bulunmamaktadir.
Isçi, fiilen ise gitmedigi takdirde, herhangi bir gelir kaybi olmadigi gibi, yararlanamadigi yol yardimini ikame edecek bir harcama yapmak zorunda da degildir. Bu itibarla somut olayda, isverence saglanan servis yardiminin parasal karsiliginin bosta geçen süre ücretine ilave edilmesi isabetli olmayip, kararin bu sebeple de bozulmasi gerekmistir.
DAVA :
Taraflar arasindaki alacak davasindan dolayi yapilan yargilama sonunda Ilk Derece Mahkemesince davanin kabulüne karar verilmistir.
Kararin davali tarafindan istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince basvurunun esastan reddine karar verilmistir.
Bölge Adliye Mahkemesi karari davali vekili tarafindan temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz sarti ve diger usul eksiklikleri yönünden yapilan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip geregi düsünüldü:
KARAR : I. DAVA
Davaci vekili dava dilekçesinde; is sözlesmesinin isverence hakli nedene dayanilmaksizin feshedildigini, açtigi sendikal talepli ise iade davasinin lehine sonuçlanarak kesinlesmesi üzerine ise iade talebinde bulundugu hâlde ise iade edilmedigini ve alacaklarinin ödenmedigini ileri sürerek fark kidem ve ihbar tazminatlari, sendikal tazminat ile bosta geçen süre ücreti alacaklarinin davalidan tahsiline karar verilmesini talep etmistir.
II. CEVAP
Davali vekili cevap dilekçesinde; davanin reddini istemistir.
III. ILK DERECE MAHKEMESI KARARI
Ilk Derece Mahkemesi’nin yukarida tarih ve sayisi belirtilen karari ile; davacinin Sivas 1. Is Mahkemesi’nin 2017/290 Esas ve 2018/111 Karar sayili ise iade kararinin, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 12.06.2018 tarihli ve 2018/2043 Esas, 2018/1601 Karar sayili ilâmi ile onandigi, kesinlesen kararin davaci vekiline 11.07.2018 tarihinde teblig edildigi, davaci vekilinin süresi içinde ise baslamak istegi ile ise baslatilmamasi durumunda yasal tazminatlarinin ödenmesi talebinde bulundugu, davaci isçinin süresi içinde ise iade yönünde basvurusuna ragmen ise baslatilmadigi belirtilerek davacinin fark kidem tazminati, ihbar tazminati, sendikal tazminat ile bosta geçen süre ücreti alacaklari hüküm altina alinmistir.
IV. ISTINAF
A. Istinaf Yoluna Basvuranlar
Ilk Derece Mahkemesi’nin yukarida belirtilen kararina karsi süresi içinde davali vekili istinaf basvurusunda bulunmustur.
B. Istinaf Sebepleri
Davali vekili istinaf dilekçesinde; hükme esas alinan bilirkisi raporunun hatali ve yetersiz oldugunu, fazla hesaplamanin yapildigini, davacinin çalismadigi dönmeler için farazi olarak yol ve yemek ücretinin hesaplandigini, yol ve yemek yardiminin ücrete eklenmesinin hatali oldugunu ileri sürerek istinaf yoluna basvurmustur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarida tarih ve sayisi belirtilen karari ile; …Mahkemece davali tarafça sunulan bir kisim emsal ücret bordrolarindan, dosya kapsamina uygun bir emsal belirlenmek suretiyle dogru yöntemle hesaplamaya esas ücretlerin belirlendigi, kidem ve ihbar tazminatina esas giydirilmis brüt ücretin tespitinde esas alinan yol ve yemek yardimlarina iliskin belirlemelerin dosya kapsamina uygun oldugu, gerekçe belirtilmeyen istinaf nedenlerinin dikkate alinamayacagi… gerekçesiyle davalinin istinaf basvurusunun esastan reddine karar verilmistir.
V. TEMYIZ
A. Temyiz Yoluna Basvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarida belirtilen kararina karsi süresi içinde davali vekili temyiz isteminde bulunmustur.
B. Temyiz Sebepleri
Davali vekili istinaf dilekçesinde ileri sürdügü sebeplerle karari temyiz etmistir.
C. Gerekçe
1. Uyusmazlik ve Hukuki Nitelendirme
Sendikal tazminatin hesabi ve bosta geçen süre ücretinin hesabi konusunda taraflar arasinda uyusmazlik vardir.
2. Ilgili Hukuk
1.6356 Sayili Sendikalar ve Toplu Is Sözlesmesi Kanunu’nun 25. maddesi.
2.4857 Sayili Is Kanunu’nun 21. maddesi.
3. Degerlendirme
1. Taraflarin iddia, savunma ve dayandiklari belgelere, uyusmazligin hukuki nitelendirilmesi ile uygulanmasi gereken hukuk kurallarina, dava sartlarina, yargilamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarina ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davali vekilinin kapsami disindaki temyiz itirazlari yerinde görülmemistir.
2. Sendikal tazminat 6356 Sayili Sendikalar ve Toplu Is Sözlesmesi Kanunu’nun 25. maddesinde düzenlenmis, isçilerin ise alinmalarinin, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeligi korumalari veya üyelikten istifa etmeleri sartina bagli tutulamayacagi ilk fikrada hükme baglanmistir. Sözü edilen maddenin ikinci fikrasinda ise, isverenin, sendika üyesi olan isçilerle sendika üyesi olmayan isçiler veya ayri sendikalara üye olan isçiler arasinda, çalisma sartlari veya çalistirmaya son verilmesi bakimindan herhangi bir ayrim yapamayacagi kurali getirilmistir.
3. Is sözlesmesinin sendikal nedenle feshedildiginin tespit edilmesi hâlinde, 4857 Sayili Kanun’un 21. maddesine göre isçinin basvurusu, isverenin ise baslatmasi veya baslatmamasi sartina bagli olmaksizin sendikal tazminata karar verilir. Ancak isçinin ise baslatilmamasi hâlinde, ayrica 4857 Sayili Kanun’un 21. maddesinin birinci fikrasinda belirtilen tazminata hükmedilmez. Isçinin 4857 Sayili Kanun’un yukaridaki hükümlerine göre dava açmamasi ayrica sendikal tazminat talebini engellemez.
4. Ise iade davasinda belirlenen isçinin 1 yillik brüt ücreti tutarindaki sendikal tazminat, isverene basvuru ve ise baslatilma sartina tabi olmaksizin belirlendiginden, ücret geçersiz oldugu belirlenen fesih tarihindeki ücret kabul edilmelidir.
5. Somut olayda, davacinin is sözlesmesi isverence feshedilmis olup, davaci tarafindan açilan ise iade davasinin yargilamasi neticesinde feshin sendikal nedene dayandigi gerekçesiyle davanin kabulüne karar verildigi, kararin kesinlestigi, davali isverene yasal süre içerisinde ise baslama müracaati yapildigi, yasal süre içerisinde davacinin ise baslatilmadigi anlasilmaktadir.
6. Ilk Derece Mahkemesince hükme esas alinan bilirkisi raporunda davacinin hak kazandigi sendikal tazminat alacagi, geçersiz oldugu belirlenen fesih tarihindeki (02.06.2017) ücret kabul edilerek hesaplanmasi gerekirken davacinin isverence ise baslatilmadigi tarih olan 13.08.2018 tarihindeki ücreti esas alinarak hesaplanmasi ve mahkemece hüküm altina alinmasi hatali olup bozmayi gerektirmistir.
7. Bosta geçen sürenin en çok dört aylik kismi içinde gerçeklesen diger haklar kavramina, ikramiye, gida yardimi, yakacak yardimi gibi para ile ölçülebilen haklar dahil edilmelidir. Belirtilen dönemde sayet isçi isyerinde çalismaya devam etse idi, hak kazanacagi tüm para ile ölçülebilen degerlerin dikkate alinmasi gerekir. Bununla birlikte isçinin ancak fiili çalismasi ile ortaya çikabilecek olan fazla çalisma ücreti, hafta tatili ile bayram ve genel tatil günlerinde çalisma karsiligi ücret ile satisa bagli prim gibi ödemelerinin, en çok dört ay kadar bosta geçen süre içinde ödenmesi gereken diger haklar kavraminda degerlendirilmesi mümkün olmaz.
8. Somut olayda, isverence isçilere servis tahsis edildigi anlasilmakta olup, Mahkemece bu servis yardiminin parasal degeri bosta geçen süre ücretine ilave edilmistir. Ancak isçinin fiilen çalismadigi dört aylik dönemde servis ile ise götürülüp getirilmesi söz konusu olmayacagindan bu halde isçinin pozitif manada bir gelir kaybi olmadigi gibi, tasarruf edemedigi yahut malvarligindan eksilen bir miktar da bulunmamaktadir. Bir örnek vermek gerekirse, ayni durum yemek yardimi için söz konusu degildir. Isverence isyerinde isçilere yemek verilmesi halinde, isçinin dört aylik bosta geçirdigi süre içinde bu yemek yardimindan yararlanmasi mümkün olamayacaktir. Bu durumda isçi, dört aylik zaman dilimindeki yemek ihtiyacini kendi maddi imkanlari ile saglamak, yemek yardiminin eksilmesi ile olusan boslugu kendisi ikame etmek zorundadir. Oysa isçi, fiilen ise gitmedigi takdirde, herhangi bir gelir kaybi olmadigi gibi, yararlanamadigi yol yardimini ikame edecek bir harcama yapmak zorunda da degildir. Bu itibarla somut olayda, isverence saglanan servis yardiminin parasal karsiliginin bosta geçen süre ücretine ilave edilmesi isabetli olmayip, kararin bu sebeple de bozulmasi gerekmistir.
SONUÇ : Açiklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, Ilk Derece Mahkemesi kararina karsi istinaf basvurusunun esastan reddine iliskin Bölge Adliye Mahkemesi kararinin ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. Ilk Derece Mahkemesi kararinin BOZULMASINA,
Dosyanin karari veren Ilk Derece Mahkemesine, bozma kararinin bir örneginin karari veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Pesin alinan temyiz karar harcinin istek hâlinde ilgiliye iadesine, 11.05.2022 tarihinde oybirligiyle karar verildi.
kazanci.com.tr