Sigortalı çalışanın Kalp krizi, Beyin kanaması veya intihar etmesi de iş kazası kapsamındadır

T.C.

Yargitay

10. Hukuk Dairesi

2019/3234 E.  ,  2020/2115 K.

Içtihat Metni

Mahkemesi : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

Dava, is kazasi oldugunun tespiti istemine iliskindir.

Ilk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanin kabulüne dair verilen karara karsi davali Kurum vekili ile … vekili tarafindan istinaf yoluna basvurulmasi üzerine, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince, istinaf basvurusunun esastan reddine dair verilen kararin temyizen incelenmesi davali Kurum vekili ile … vekili tarafindan istenilmesi üzerine, temyiz isteginin süresinde oldugu anlasildiktan ve Tetkik Hâkimi … tarafindan düzenlenen raporla dosyadaki kagitlar okundu. Temyiz konusu hükme iliskin dava, 01.10.2011 tarihinde yürürlüge giren 6100 sayili Hukuk Muhakemeleri Kanununun Geçici 3. maddesi delaletiyle 1086 sayili Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesinde sayili ve sinirli olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadigindan, temyiz incelemesinin durusmali olarak yapilmasina iliskin istegin reddine karar verildikten sonra isin geregi düsünüldü ve asagidaki karar tesbit edildi.

I-ISTEM:

Davaci vekili dava dilekçesinde özetle; 14/11/2015 tarihinde davali … tarafindan verilen talimat uyarinca bal kabagini kesmek isterken elindeki biçagin sekerek gözüne battigini ve ciddi biçimde yaralandigini söyleyerek dava konusu olayin is kazasi oldugunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmistir.

II-CEVAP:

Davali Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; yasal dayanaktan yoksun ve haksiz açilan davanin reddini istemistir.

III-MAHKEME KARARI:

A-ILK DERECE MAHKEME KARARI

“ 1-Davanin kabulü ile,

Davaci …’in 14/11/2015 tarihinde meydana gelen olayin is kazasi oldugunun tespitine, ” seklinde karar verilmistir.

B-BÖLGE ADLIYE MAHKEMESI KARARI

Mahkemece, dosya kapsami, mevcut delil durumu çerçevesinde yapilan inceleme sonucu ilk derece mahkemesinin vakia ve hukuki degerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykirilik bulunmadigi anlasildigindan davali Kurum vekili ile … vekilinin istinaf basvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi geregince esastan reddine dair karar verilmistir.

IV-TEMYIZ KANUN YOLUNA BASVURU VE NEDENLERI:

Davali isveren vekili temyiz dilekçesinde özetle; taraflar arasinda is sözlesmesinin bulunmadigini, davacinin kendi isçisi olmadigini, yapmis oldugu isin is yerindeki faaliyetle hiçbir ilgisinin bulunmadigini belirterek kararin bozulmasini istemistir.

Davali Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle;olayin is kazasi oldugunun ispat edilemedigini belirterek kararin bozulmasini istemistir.

V-ILGILI HUKUK KURALLARI VE INCELEME:

Dava, is kazasi oldugunun tespiti istemine iliskindir.

Davaya konu olan ve tespiti istenen is kazasi mevzuatimizda 506 sayili Kanunun 11-A ve 5510 sayili Kanunun 13. maddesi ve devami maddelerinde düzenlenmis olup, her iki kanunda da is kazasi tanimlanmamis, kazanin hangi hal ve durumlarda is kazasi sayilacagi yer ve zaman kosullari ile sinirlandirilarak belirlenmistir.

Eldeki davaya konu olayin meydana geldigi tarih itibari ile davanin yasal dayanagi mülga 506 sayili Kanunun 11/A maddesidir. Anilan maddeye göre eldeki davayla ilgili olarak is kazasi;

a-)Sigortalinin is yerinde bulundugu sirada,

b-)Isveren tarafindan yürütülmekte olan is dolayisiyla,

Hemen veya sonradan sigortaliyi bedence veya ruhça arizaya ugratan olaydir.

Olayin, iskazasi olarak kabul edilebilmesi için;

A-)Olaya, maruz kalan kisinin 506 sayili Kanunun 2. maddesi anlaminda sigortali olmasi,

B-)Olayin, 506 sayili Kanunun 11/A maddesinde sayili ve sinirli olarak belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelmesi kosuldur. Baska bir anlatimla, Olayin, is kazasi sayilabilmesi için iki kosulun birlikte gerçeklesmesi zorunludur.

Açiklanan bu madde hükmüne göre, is kazasi; maddede sayili olarak belirtilmis hal ve durumlardan herhangi birinde meydana gelen ve sigortaliyi hemen veya sonradan bedence veya ruhça arizaya ugratan olaydir.

Gerek uygulama ve gerek ögretide açikça kabul edildigi ve madde metninden de anlasildigi üzere bu maddede sayilan haller örnekleme niteliginde degil, sinirlayici niteliktedir. Bu hallerden birine girmeyen sigorta olayi is kazasi sayilamaz. Sayilan bu hallerin birlikte gerçeklesme kosulu bulunmayip, herhangi birinin gerçeklesmis olmasi gerekli ve yeterlidir.

Es söyleyisle, is kazasi hukuksal nitelikte bir olay olup, bu olayin yukarida açiklanan yasa maddesinde sinirlandirilan ve belirtilen hallerden herhangi birinin olusmasiyla ortaya çikmasi gerekir.

Is kazasinin unsurlari üzerinde de kisaca durmak gerekirse, söyle siralanabilir; kazaya ugrayan 506 sayili Kanun anlaminda sigortali sayilmali; bu sigortali bir kazaya ugramali ve ugranilan kaza 506 sayili Kanunun yukarida ayrintisi açiklanan 11. maddesinin (A) fikrasinda sayilan hal ve durumlardan birinde meydana gelmeli; sigortaliyi hemen veya sonradan bedence veya ruhça arizaya ugratan bir olay biçiminde gerçeklesmeli; bu olay ile sigortalinin ugradigi zarar arasinda uygun illiyet (nedensellik) bagi bulunmalidir.

506 sayili Kanunun 4. maddesinde “sigortalilari çalistiran gerçek ve tüzel kisiler” isveren olarak tanimlanmistir. ”Çalistiran” olgusu, tespiti istenen sürelere iliskin hizmet akdinin tarafi konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “isvereni” ifade etmektedir.

Kaza tarihinden sonra yürürlüge giren 5510 sayili Yasa’nin 13. maddenin birinci fikrasinda ise is kazasi,

“a) Sigortalinin isyerinde bulundugu sirada,

b)(Degisik bend:17.04.2008-5754 S.K./8.mad) Isveren tarafindan yürütülmekte olan is nedeniyle sigortali kendi adina ve hesabina bagimsiz çalisiyorsa yürütmekte oldugu is nedeniyle,

c)Bir isverene bagli olarak çalisan sigortalinin, görevli olarak isyeri disinda baska bir yere gönderilmesi nedeniyle asil isini yapmaksizin geçen zamanlarda,

d)(Degisik bend: 17.04.2008-5754 S.K./8. mad) Bu Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fikrasinin (a) bendi kapsamindaki emziren kadin sigortalinin, is mevzuati geregince çocuguna süt vermek için ayrilan zamanlarda,

e) Sigortalilarin, isverence saglanan bir tasitla isin yapildigi yere gidis gelisi sirasinda meydana gelen ve sigortaliyi hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre ugratan olaydir.” seklinde tanimlanmistir.
Is kazasi nedeniyle sosyal sigorta yardimlarinin yapilabilmesi öncelikle Kurumun zararlandirici sigorta olayinin is kazasi oldugunu kabul etmesine baglidir. Is kazasi olgusu Kurumca kabul edilmezse somut olayda oldugu gibi sigortalinin ya da hak sahiplerinin olayin is kazasi oldugunu dava yolu ile tespit ettirmesi gerekmektedir.

Is kazasini meslek hastaligindan ayiran en önemli husus is kazasinin ani meydana gelen bir olay olmasidir. Ani olayin gerçeklesmesinden sonraki bir vakitte sigortalida bedenen veya ruhen zararlar meydana gelebilmektedir. Burada önemli olan husus meydana gelen zarar ile ani olay arasinda illiyet baginin olup olmadigi meselesidir. Kanunda is kazasi tanimlanirken distan gelen bir etkinin varligindan bahsedilmemistir. Bu nedenle sigortalinin kalp krizi veya beyin kanamasi geçirmesi ile intihar etmesi de is kazasi kapsaminda degerlendirilmektedir. Burada önemli olan bir husus, olayin is kazasi sayilmasi ile isverenin kazanin meydana gelmesinde kusuru olup olmadigi halinin karistirilmamasi gerektigidir. Zira bir olayin is kazasi sayilmasi ile isverenin kusurunun bulunmasi durumu ayni degildir. Önemine binaen belirtmek gerekir ki illiyet baginin varligi için sigortalinin yaptigi is ile gerçeklesen kaza arasinda bir bag olmasi gerekmektedir. (Özdemir, Halil, Türk Mevzuatinda Is Kazasinin Tespiti Davalari, Yargitay Dergisi, Temmuz 2018, cilt 44, sayi 3)
Yukaridaki maddi ve hukuki olgular birlikte degerlendirildiginde; davaciya davalinin isyerinde hangi isi yaptigi, ücret alip almadigi, aliyorsa ne kadar ücret aldigi sorularak tespit edilmeli, davali isyerine komsu ve yakin isyerlerinde bu yeri bilen ve taniyanlar dahi dinlenerek tanik beyanlarinin sagligi denetlenmeli ve çalisma olgusu böylece hiç bir kusku ve duraksamaya yer birakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardi edilerek, eksik arastirma ve inceleme sonucu yazili sekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykiri olup bozma nedenidir.

O hâlde, davali Kurum vekili ile … vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazlari kabul edilmeli ve Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin istinaf basvurusunun esastan reddine iliskin kararinin kaldirilarak Ilk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalidir.

SONUÇ: Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi kararinin HMK’nin 373/1 maddesi geregi kaldirilarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarida açiklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcinin istek halinde davalilardan …’a iadesine, dosyanin karari veren Ilk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 09.03.2020 gününde oybirligiyle karar verildi.